Bouwsteen 4 | Gezonde relaties: naar een warme sociale inbedding

Onlangs stelde koning Willem-Alexander nog in zijn toespraak: “het coronavirus kunnen we niet stoppen, het eenzaamheidsvirus wel”. Samen eten verbindt. Het is een manier om sociale contacten te onderhouden, normen en waarden over te brengen en families, vrienden en buren te verbinden. Daarnaast is samen genieten van een maaltijd voor velen een gezellig en ontspannen moment van de dag. Echter, in deze periode van social distancing is samen eten een uitdaging en vraagt het soms ook enige creativiteit.In GOED GEVOED beschreven we de bouwsteen ‘Gezonde relaties: naar een warme sociale inbedding’, één van de vijf bouwstenen die bijdragen aan een nieuwe eetcultuur en een gezonde voedselomgeving ten behoeve van een gezonder Nederland. Wat kunnen we leren van deze bouwsteen en wat voor initiatieven zien we momenteel ontstaan in het land?

Vijf bouwstenen voor een gezonder Nederland

Voeding draagt bij aan een vitaal en gezond leven. Het kan het ontstaan van (chronische) aandoeningen vertragen of zelfs voorkomen. Voeding verdient daarom een prominente rol in onze gezondheidszorg, zowel bij preventie en herstel als ook meer algemeen bij het stimuleren van gezondheid. De publicatie GOED GEVOED toont aan dat er veel ruimte is voor verandering, dat er tal van mogelijkheden bestaan voor verbetering en vernieuwing. Het bewijst zelfs dat een radicale (cultuur)verandering noodzakelijk is. De preventieagenda is groot en ambitieus. De vragen die daaruit voortvloeien zijn: waar te beginnen en wie neemt het voortouw? Het antwoord op de eerste vraag volgt logischerwijze uit de beschouwingen: vijf bouwstenen voor een nieuwe eetcultuur en een gezonde voedselomgeving die aanzet tot een gezonde leefstijl. Bouwstenen waar we op termijn gezondheidswinst mee kunnen behalen en waar diverse partijen in het veld reeds aan werken. Door deze activiteiten te versterken en bestaande innovaties te versnellen, kunnen we snel resultaat behalen. Wij onderscheiden de volgende vijf bouwstenen:

  1. Gezonde ruimtes: naar een gezond voedselaanbod in de publieke ruimte;
  2. Gezonde lunch: naar een groenterijke en relaxte lunchcultuur;
  3. Gezonde gewoonten: naar een brede ondersteuning bij gedragsverandering;
  4. Gezonde relaties: naar een warme sociale inbedding;
  5. Gezonde zorg: naar voeding als startpunt van behandeling bij ziekte.

 

Bouwsteen 4. Gezonde relaties: naar een warme sociale inbedding

In sommige perioden en onder bepaalde omstandigheden – zoals nu in tijden van de coronacrisis – vormen boodschappen doen, koken en opruimen een zware belasting. De ouderdom met zijn afnemende mobiliteit is zo’n periode, maar ook alleenstaanden ontbreekt het doorgaans aan voldoende motivatie om dagelijks te koken. Datzelfde geldt voor mensen die fysieke en/of psychische problemen ondervinden danwel een partner, kind of ouder hebben die zorg behoeven. Steeds vaker maken mensen in zo’n situatie gebruik van kant-en-klaarmaaltijden of een besteldienst in plaats van zelf een gezonde maaltijd te bereiden. Gelukkig is er inmiddels een tegenbeweging gaande bestaande uit sociale eetinitiatieven. Vrijwilligers of buurtgenoten koken voor anderen waarbij het eten wordt thuisbezorgd, opgehaald of samen geconsumeerd, alle varianten bestaan. En meestal zijn ze goedkoper dan de commerciële varianten. Het zijn initiatieven die bijdragen aan de sociale cohesie in de buurt, die mensen met elkaar verbinden en zodoende eenzaamheid bestrijden of voorkomen. Iets wat juist nu, in tijden van de pandemie, heel belangrijk is.

Door de coronacrisis is het voor mensen in kwetsbare groepen, mensen in quarantaine of mensen die door een vitaal beroep weinig tijd hebben om te koken, lastig om boodschappen te doen of een gezonde en voedzame maaltijd te bereiden. Daarom is Thuisgekookt, één van de embedded innovaties van Diagnose Voeding & Gezondheid, gestart met Coronahulp. Thuisgekookt koppelt buurtgenoten aan elkaar voor een lekkere, verse en met liefde bereide warme maaltijd én gezellig sociaal contact. Tijdens deze coronacrisis ziet het sociale contact er iets anders uit: maaltijden worden afgehaald aan de deur, het raam of gebracht tot aan de deurklink waarna de thuiskok twee grote stappen achteruit doet.

Vanuit eenzelfde gedachte is Resto van Harte in samenwerking met MAGGI het initiatief Ik kook VanHarte voor jou gestart. Een initiatief om voort te zetten wat Resto Van Harte al zestien jaar doet: mensen uit eenzaamheid halen en hen met elkaar en met de buurt verbinden door samen te eten, te koken en activiteiten te ondernemen. Op de website kun je aangeven wat je gaat maken en wanneer. Resto VanHarte matcht je dan met iemand die wel een hart onder de riem kan gebruiken.

Infrastructuur bieden aan sociale eetinitiatieven

Sociale eetinitiatieven bieden een mooie oplossing voor als het even niet alleen lukt. Ze zijn echter te klein en versnipperd (en hebben mogelijk ook niet altijd de goede uitstraling) om het verschil te maken voor een grote doelgroep. Doordat ze veelal worden gerund door vrijwilligers ontbreekt een efficiënte en professionele aanpak, terwijl ze wel in toenemende mate worden onderworpen aan strenge eisen betreffende voedselveiligheid, privacy, juridische aansprakelijkheid en financiële afwikkeling. De druk op de organisaties neemt daardoor toe, met het risico dat ze eronder bezwijken. Overleven ze wel, dan zijn hun financiële middelen meestal te beperkt voor promotie en opschaling. Het gevolg is een lage bekendheid, beperkte deelname en dus geringe maatschappelijke impact. Schaamtegevoelens bij de doelgroep om deel te nemen aan sociale eetinitiatieven, vermindert de slagingskans nog verder.

Omdat sociale eetinitiatieven een belangrijke rol spelen, is het zinvol om een supportsysteem op te zetten voor de organisatie en marketing van dit soort initiatieven. Daarvoor bestaan tal van mogelijkheden. Gemeenten en bedrijven kunnen ze financieel ondersteunen en met elkaar in contact brengen om tot kennisdeling te komen. Gemeenten kunnen de initiatieven bovendien markeren op stadskaarten. Huisartsen, mantelzorgers en buurtzorgmedewerkers kunnen ze aanbevelen aan patiënten en cliënten. Een dergelijke infrastructuur die de maatschappelijke impact van sociale eetinitiatieven vergroot kan vrij gemakkelijk worden aangelegd.

Kortom, bij het gezonder maken van Nederland spelen sociale eetinitiatieven een belangrijke rol. Het erkennen van deze bijdrage is nodig en het wegnemen van belemmeringen om deze bijdrage te leveren is noodzakelijk. Een brede gedragenheid en samenwerking in de maatschappij kunnen sociale eetinitiatieven op de kaart zetten als effectieve interventies voor kwetsbare mensen.

Initiatieven in tijden van corona

Door de coronacrisis zijn er in korte tijd veel verschillende voedingsinitiatieven ontstaan. Initiatieven die het mogelijk maken om met elkaar in contact te blijven en deze situatie van collectieve kwetsbaarheid te overwinnen. Naast de eerdergenoemde sociale eetinitiatieven om eenzaamheid te bestrijden, ontstaan er ook initiatieven gericht op het hardwerkende zorgpersoneel of initiatieven om lokale foodondernemers te ondersteunen.

Zo bieden Stichting Dank voor de Goede Zorg en FoodforCarehulp aan het zorgpersoneel. Dank voor de Goede Zorg maakt gratis gezonde maaltijden die de zorgmedewerkers na hun dienst in het ziekenhuis mee naar huis kunnen nemen. FoodforCare heeft de zogehete ‘Zorghelden Maaltijdpakket’ samengesteld, met eiwit- en energierijke maaltijden en ready-to-eat.

Ook vinden foodleveranciers elkaar, nu door de maatregelen de horeca noodgedwongen gesloten is. Zo zijn Shoot my Food, Food Inspiration en Foodservice Network etenover.nl gestart, een ‘digitale marktplaats’ waarop foodproducenten direct hun voorraad kunnen aanbieden aan consumenten. Of Home Made Chefs waarop maaltijdbox-concepten worden aangeboden. Daarnaast zijn veel horecagelegenheden omgetoverd tot afhaalrestaurants en is de landelijke campagne Support your Locals gestart om Nederlanders te stimuleren lokale producenten te ondersteunen en zo samen deze crisis te overwinnen.

Bovenstaande voorbeelden bieden enige inspiratie, maar het overzicht van goede initiatieven is natuurlijk nog veel groter!

Niet ambitieus zijn is geen optie

Er zijn flinke veranderingen nodig op verschillende fronten. Dat vraagt om nieuwe perspectieven en gerichte activatie. De vijf gepresenteerde bouwstenen vormen een eerste aanzet waar we meteen mee kunnen starten. Bouwstenen die ieder voor zich de potentie hebben om positief bij te dragen aan onze gezondheid en de andere eetcultuur en voedselomgeving die daarvoor nodig zijn. Door hun relatieve eenvoud kunnen onze ingrepen aan een groot publiek worden uitgelegd. Passen we ze tegelijkertijd toe, dan kunnen we een beweging op gang brengen die we gerust een paradigmashift kunnen noemen. Dat zal geen sinecure zijn, maar niet ambitieus zijn is geen optie.

Benieuwd naar de publicatie GOED GEVOED? Verzeker je nu nog van een exemplaar of kijk voor meer informatie op www.goedgevoed.eu!

Geen reactie's

Geef een reactie